معلومات در باره کانکریت متراکم شده وبند های کانکریت متراکم شده

             کانکریت متراکم شده که معمولاً به اختصار RCC - نامیده میشود. روشی جدید در ساخت بندهای وزنی و دیگر ساختمان های کانکریتی حجیم میباشند.

طبق تعریف کمیسیون جهانی بندهای بزرگ RCC – نوع کانکریت دارای اسلامپ صفر بوده که مانند لایه های خاک میتواند متراکم گردد. کانکریت متراکم  شده يك ماده ساختماني نيست بلكه هويت آن در روش اجرا شكل گرفته است

  باتوجه به آسيب پذيري بند هاي خاکي متخصصين و محققين به دنبال نوع جديدي از مصالح براي بندسازي بودند که ايمني و مصئونیت بند های کانکریتی و سرعت اجراي سد خاکي را توام داشته تا اينکه در اوايل سال 1960 و 1970 ابتکار جديد احداث "بند های کانکریتی متراکم شده RCC"  مطرح شد.

اين نوع بندها با توجه به هزينه کم و ساخت سريع در زمان نسبتا کوتاهي در سراسر دنيا مورد قبول واقع شده و پيشرفت ناگهاني قابل توجهي  در امر طراحي و ساخت اين نوع بند ها به وجود آمد

 

 کانکریت Roller Compacted Concrete

بطور کلی کانکریت متراکم شده کانکریتی است که با دستگاه رولر Roller – وزنی درهم کوبیده می شود. و قبل از همه باید  وزن رولر را تحمل کرده بتواند. و پس از سخت شده بتواند در برابر نیروهای وراده خارجی مقاومت داشته باشد.

بند های کانکریتی کمپکت شده را می توان از مهم ترین تحول و دست آورد صنعت بند سازی در اواسط قرن گذشته برشمرد این فن آوری امکان احداث بند های فراوانی را با استندرد های مطمن مصؤن و فنی مناسب را فراهم ساخته است.

همچنان در عین حال سرعت زیاد در اجرای کارساختمان آن سبب اقتصادی شدن بند ها گردیده است.

بطور عموم خواص کانکریت متراکم سخت شده بستگی به دانه بندی جنس و شکل  سنگدانه ها ، مواد سمنتی ونحوه  ساخت مخلوط دارد.

از اثرات مثبت این روش ترکیب این کانکریت هزینه کمترنسبت به دیگر انواع کانکریت ، تولید حرارت کم و سرعت اجرایی زیاد آن است.

در ابتدا ازین نوع کانکریت در ساختمان زیرسازی فرودگاه ها(میدانهای هوایی ) و جاده ها بکار برده می شد. ولی بعداً با توجه به خواص مناسب و مفید آن در ساختمان بندها نیز کم کم مورد استفاده قرار گرفت هم اکنون بندهای کانکریتی RCC- از نظر اقتصادی در رقابت با بندهای مواد محلی بوده و از نظر کیفی دارای خواص کانکریت معمولی بوده که مورد توجه قرار گرفته است.

تیم انجنیران نظامی امریکا US Army – تحقیقات و بررسی های را در رابطه به اجرای تعین مقاومت این نوع کانکریت در مقابل فرسایش " کانکریت متراکم شده " انجام داده اند . از نتایج حاصل از جریان سرعت آب بروی نمونه های RCC نتیجه گیری گردید. که مصالح مورد آزمایش مقاومت لازمه و کافی در برابر فرسایش و تخریب رادارا است.

کانکریت متراکم شده یک نوع کانکریت خشک دارای سمنت کم است. که دارای اسلامپ صفر و حرارت کم می باشد. مقدار رطوبت این کانکریت در حد مناسبی باید  باشد. تا ضمن اختلاط  امکان پخش یکنواخت پودر سمنت در کانکریت فراهم گردد. و هم بتواند وزن رولر را تحمل نماید. موارد استفاده از این کانکریت در ساختمان بندها در اجرای سریع فعالیت ریخت آن  میباشد.

به اساس تجربه وزن مخصوص کانکریت متراکم شده در حدود 2450- کیلوگرام بر متر مکعب بدست آمده است. که بیشتر از کانکریت معمولی میباشد.  مقاومت لازم برای طراحی حدود 120- کیلوگرام برسانتی متر مربع برای تقریباً 150- کیلوگرام برمتر مکعب مصالح سمنتی حاصل می شود. ضریب ارتجاعی نیز حدود 8400- نیوتن بر میلمتر مربع بدست آمده است. که بسیار کمتر از ضریب ارتجاعی کانکریت معمولی میباشد و این باعث عملکرد بهتر کانکریت متراکم شده در مقابل ترک خوردگی ( درز ها ) می گردد. مقاوم بودن و عدم تغیر شکل در برابر بارهای وارده و ضربات ناشی از سقوط اجسام سخت نیز از دیگر مشخصات این نوع کانکریت میباشد.

روشهای طراحی بند های کانکریتی متراکم شده .

        طراحی بند ها متراکم شده در سال 1970 – به سه طریق متفاوت در حال شکل گیری و تبین بود. در آیالات متحده امریکا نوع کم سمنت آن مبتنی بروش های مربوط به مصالح و ساختمان بند های خاکی توسط تیم انجنیران قوای نظامی Army Corps of Engineer’s – توسعه یافت.

        انجنیران انگلیسی وریانت دیگری با خمیر سمنت زیاد بصورت تلفیقی از طرح اختلاط کانکریت متداول وروش های ساخت بندهای خاکی را در نظر داشتند.

         تیم انجنیران کشور جاپان روش دیگری را تعقیب نمودند که بند کانکریت متراکم شده با رولر و یا غلتک " RCD " نامیده می شود.

از سه حالت فوق  RCD – محافظه کارانه ترین حالت نسبت به بند کانکریتی رسوم و تجارب اجرای آن میباشد.

شیوه طرح مخلوط با خمیر زیاد اولین بار توسط انجنیری بنام دانستان Dunstan – مطرح گردید و اداره عمران امریکا بعضی تغیراتی در آن اعمال نمود. در آن ها ساختمان های غیر قابل نفوذ را در نظر گرفتند. و چسپیده گی بین لایه ها با توجه به ویژه گی مخلوط فراهم میگردد. برای بدست آوردن چنین معیار های مواد کیمیاوی بیشتر در مخلوط مصرف می شود. تا کانکریت با خمیر مواد " زیاد " حاصل شود.

شیوه کاربرد کانکریت متراکم شده با روش جاپانی قرار ذیل صورت میگیرد :

  1. درین طریق مقدار سمنت باید حتی الامکان با مشخصه های مقاومت در نظر گرفته شده سازگار باشد.

 

2 - نسبت ریگ Sand ، جغل Gravel به مصالح سنگدانه ای درشت دانه بیشتر از کانکریت حجیم معمولی در نظر گرفته می شود. تا جدا نشدن دانه ها کاهش یافته و تسهیلات در عمل تراکم با رولر های لرزنده فراهم آورد.

و یکی از پدیده های مهم اینوع مصالح کانکریتی معمول شدن امور ترمیمات وبازسازی بند های قدیمی وسابقه  میباشد که به بسیار ساده گی  توسط این شیوه ترمیم می گردند.

ایجاب مینماید جریان کار ساختمان در تدوین برنامه ریزی زمانی منظم صورت گیرد ،در کنترول کیفی و انتخاب تجهیزات دقت بیشترمدنظرباشد و اجرای کار هرچه سریع تر عملیات کانکریت ریزی را انجام بدهند  و همچنین پوشاندن هرنوبت کانکریت متراکم شده بوسیله نوبت بعدی را که نتیجه آن ارتقاءکیفی کار، یکپارچگی بهتر وعملکرد عالی بدنه بند میگردد جدی مد نظرگرفته شود.

تجربه نشان داده است. که رطوبت  کانکریت متراکم شده نباید آنقدرزیاد باشد که سطح کانکریت  پس از تراکم توسط رولر ویبراتوردرحین عبورو حرکت رولرکانکریت ریخت شده موجدار گردد.افزایش ضخامت هرطبقه ریخت شده حد اکثر60cm- میباشدکه این عمل شرایط ذیل را برآورده ساخته بتواند.

  1. نویت کانکریت ریزی هر طبقه 2- الی -3- لایه به ضخامت معین تقسیم و توسط وسیله مانند بلدوزر (D-6) تاحد مناسب متراکم شود.
  • مخلوط از نظرکیفی دارای حد مناسب رطوبت باشد.
  • قبل از ریخت لایه اولیه تمام مراحل کانکریت ریزی متراکم شود

در جریان فواصل بین هر لایه ریخت کانکریت به خاطرچسپندگی مطلوب حد نارمل رطوبت در ریخت اولیه حفظ گردد.

برای اینکه کانکریت طبقه دوم با طبقه اولی متصل گردد . اجرای لایه نازک از مخلوط کانکریت نرم با مقاومت 350kg سمنت در هر مترمکعب مخلوط به ضخامت (2÷3)سانتی مترروی سطح کانکریت سخت شده طبقه اول بطور الزامی ریخت گردد. ودر جریان حد اعظمی 30- دقیقه کانکریت ریزی اصلی بالای قشرمربوط ریخت گردد.

درجریان ریخت کوشش بعمل آید هیچگونه ترکیدگی ودرز در مصالحه  ریخت شده بوجود بیاید در صورت وقوع درزها- توسط کمپریسور"هوای فشرده شده " درزها پاک گردیده توسط کانکریت نرم که در بالای تذکر یافته روی آن پخش گردد.

حد اکثر در جه حرارت کانکریت در زمان ریخت 23 درجه سانتی گراد و حد اکثر اختلاف درجه حرارت سطح در داخل کانکریت باید کمتراز 35 درجه سانتی گرید باشد.

کانکریت متراکم شده در دو زمینه کاملا مختلف مورد استفاده قرار می گیرد که بایستی تفاو ت هاي آنها مورد توجه قرار گیرند .

اولین زمینه استفاده از کانکریت متراکم در ساخت بندها  می باشد. این نوع کانکریت داراي سمنت کم بوده و مقاومت فشاري آن معمولا کمتر ازکانکریت معمولی می باشد .

اندازه حد اکثر سنگدانه کانکریت متراکم بند سازي درشت تر از بتن معمولی بوده و از 50 میلیمتر تا بیش از 100 میلیمتر می باشد.

 

خوشبختانه در کشور عزیز ما افغانستان بالاثر رهبری خردمندانه هیات رهبری وزارت انرژی وآب این تجربه درپروژه های زیربنایی در دست اجرا قرار گرفته است . بند شاه وعروس در ولایت کابل دروالسوالی شکردره به خاطر آبیاری زمین های زراعتی همچنان تامین انرژی برق ودرصورت امکان تهیه آب آشامیدنی ازجمله ساختمان های نوع کانکریتی متراکم شده  RCC— میباشد . که کارساختمان آن توسط یک کمپنی معتبر ایرانی بنام کمپنی تابلیه پرهون طرح درحال اجراست .

 

          با عرض احترامات فایقه

    دیپلوم انجنیر محمد تمیم(بهادرزی)